Baza jonë e të dhënave me 50 pengesa për tregtinë midis Serbisë dhe Kosovës është ndarë në tre kategori: pengesa ekonomike, politiko-administrative dhe kulturore. Edhe pse të gjitha janë një barrë për ekonominë, disa kanë një ndikim dukshëm më të madh se të tjerat, pasi depërtojnë në të gjitha aspektet e biznesit. Më poshtë kemi theksuar pesë barriera që, nga natyra e tyre dhe gjerësia e ndikimit, kanë një efekt veçanërisht të rëndësishëm, si dhe potencialin më të madh për të ngadalësuar tregtinë, për të rritur kostot dhe për të dekurajuar kompanitë nga biznesi rajonal.
1. Komplikime në transaksionet e pagesave ndërkufitare
Në një vështrim të parë, përpunimi i pagesave duket si një çështje krejtësisht teknike e rezervuar për bankat dhe kontabilistët. Megjithatë, pa një mënyrë të thjeshtë dhe të parashikueshme për të paguar, tregtia efikase është praktikisht e pamundur. Kompanitë që kryejnë transaksione monetare midis Serbisë dhe Kosovës përballen rregullisht me një mur transferimesh ndërkombëtare komplekse, përplasen me sisteme monetare të ndryshme dhe përballen me kërkesa shtesë bankare. Ndërsa sistemet më të mëdha mund të përballojnë në njëfarë mënyre, për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme me burime financiare më të kufizuara, kjo shpesh përfaqëson një pengesë të paarritshme që shuaj çdo dëshirë për të zgjeruar biznesin e tyre.
(Burime: Banka Kombëtare e Serbisë, Banka Qendrore e Kosovës)
2. Procedura të ndryshme doganore
Labirinti administrativ në kufi mund të ndalojë mallrat para se të fillojnë udhëtimin e tyre. Edhe kur ekziston një interes i përbashkët, dokumentacioni i pabarabartë dhe kërkesat e ndryshme në procedurën doganore e tërheqin procesin pafundësisht. Çdo dokument shtesë dhe çdo rregullore e re krijon hapësirë për gabime burokratike, të cilat në biznes përkthehen drejtpërdrejt në gjoba financiare dhe humbje kohe, duke ndikuar veçanërisht në kompanitë që sapo po përpiqen të hyjnë në një treg të ri.
(Burime: CEFTA, Portali Tregtar i CEFTA-s)
3. Pritje të gjata në kalimet administrative
Koha është para, dhe në pikat administrative kalimi, ato para shkrijnë më shpejt se kudo tjetër. Kamionët që presin në radhë për orë të tëra, madje edhe për ditë, pësojnë kosto të jashtëzakonshme transporti dhe magazinimi. Problemi është më i mprehtë për mallrat e prishshme, por edhe zinxhirët e ndërlikuar të prodhimit vuajnë, ku një vonesë e vetme në kufi mund të paralizojë një linjë të tërë prodhimi.
(Burime: Banka Botërore, Transport Community)
4. Interpretime të ndryshme të rregulloreve
Problemi nuk është vetëm që rregullat ekzistojnë, por edhe se si interpretohen në terren. Kur e njëjta rregull në institucione të ndryshme merr kuptime krejtësisht të kundërta në varësi të humorit të një zyrtari, të bësh biznes bëhet një fushë minash. Kjo pasiguri ligjore rrit kostot që në fillim dhe krijon rrezik për mosmarrëveshje të papritura, edhe kur sipërmarrësit përpiqen sinqerisht t'i respektojnë rregullat.
(Burime: OECD, CEFTA)
5. Niveli i ulët i besimit të ndërsjellë
Më në fund të fundit, tregtia udhëhiqet jo nga ligjet, por nga njerëzit. Tensionet e trashëguara, presionet politike dhe vitet e distancës së grumbulluar kanë lënë një gjurmë të thellë në gatishmërinë e drejtuesve të biznesit për t'i shtrirë dorën palës tjetër. Kur mungon besimi, marrëveshjet janë më të vështira për t'u arritur, zgjasin më pak dhe iniciativat e përbashkëta shpesh zbehen që në fazën e një ideje fillestare.
(Burime: OECD, Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal)
Asnjë nga këto pesë pengesa më të rëndësishme, veç e veç, nuk mund të shpjegojë kompleksitetin e marrëdhënieve ekonomike midis Serbisë dhe Kosovës. Vetëm kur ato bashkohen dhe shumëzohen me burokracinë e përditshme, efekti i tyre bëhet shkatërrues për parashikueshmërinë e biznesit. Reduktimi i edhe një pjese të këtij barre do të sillte një frymë të re si për ekonominë ashtu edhe për konsumatorët, duke u dhënë atyre mundësinë të marrin frymë pavarësisht politikës së përditshme.
Autorët: Mediatorroom